Để động viên toàn quân, toàn dân tham gia tích cực vào cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc, ngày 11 tháng 6 năm 1948, Hồ Chủ tịch ra "Lời kêu gọi thi đua ái quốc" đăng trên Báo Cứu quốc số 968. Mở đầu Lời kêu gọi thi đua ái quốc, Hồ Chủ tịch chỉ rõ :
Mục đích thi đua ái quốc là:
Diệt giặc đói,
Diệt giặc dốt,
Diệt giặc ngoại xâm.

Mục tiêu của phong trào thi đua ái quốc nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, vừa kháng chiến vừa kiến quốc. Để thực hiện mục tiêu đó, các tầng lớp nhân dân, mọi lứa tuổi cần tích cực tham gia phong trào thi đua yêu nước tùy theo điều kiện công việc và sức lực của mình. Phải làm cho phong trào thi đua "ăn sâu, lan rộng" thì sẽ "giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn và mọi âm mưu của địch để đi đến thắng lợi hoàn toàn".

Cuối cùng, Bác kêu gọi:
Với tinh thần quật cường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chí kiên quyết của nhân dân và quân đội ta, chúng ta có thể thắng lợi, chúng ta nhất định thắng lợi.
Hỡi toàn thể đồng bào,
Hỡi toàn thể chiến sĩ,
Tiến lên!

Hưởng ứng lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, Quảng Bình đã triển khai kế hoạch và phát động phong trào thi đua ái quốc trong toàn tỉnh. Trước hết, Ủy ban kháng chiến hành chính (UBKCHC) chủ trương củng cố lại Ban thi đua của tỉnh, thành lập "Ban vận động thi đua ái quốc tỉnh" và có công văn hướng dẫn cho các huyện, thị, các sở chuyên môn, các đoàn thể, đơn vị bộ đội lập Ban vận động thi đua ái quốc của địa phương, đơn vị mình.

Ban vận động thi đua ái quốc tỉnh cũng đã chỉ đạo  các huyện thành lập Ban vận động thi đua ái quốc cấp xã. Đến tháng 8-1948, hai huyện Tuyên Hóa và Quảng Trạch đã thành lập xong Ban vận động thi đua ái quốc cấp xã.

Ban vận động thi đua ái quốc tỉnh vạch kế hoạch và chương trình thi đua của tỉnh và chỉ thị cho các sở, đoàn thể, đơn vị bộ đội và các huyện có kế hoạch và chương trình thi đua của đơn vị mình với nội dung và đối tượng thi đua cụ thể.

UBKCHC Quảng Bình gửi văn bản thi đua (lúc bấy giờ gọi là: "thách")  với UBKCHC tỉnh Quảng Trị về đẩy mạnh tăng gia sản xuất; với UBKCHC tỉnh Thừa Thiên về củng cố chính quyền cấp xã. UBKCHC Quảng Bình nhận lời thi đua với các tỉnh Bắc Bộ về gây dựng cơ sở trong vùng địch tạm chiếm và xây dựng dân quân du kích.

Ba Đồn, trung tâm huyện Quảng Trạch ngày càng khởi sắc

Ban vận động thi đua ái quốc Quảng Bình "thách" với các tỉnh trong Liên khu IV với các nội dung:

- Tiêu tiền ít, kết quả nhiều,
- Phổ biến kinh nghiệm thi đua tốt,
- Điều khiển cuộc thi đua kéo dài và ngày càng tiến,
- Nói ít làm nhiều, báo cáo đúng sự thật.

Các sở chuyên môn của UBKCHC Quảng Bình nhận lời thi đua với các sở chuyên môn của UBKCHC Quảng Trị về những điểm nêu trong hội nghị UBKCHC tỉnh, huyện cùng các sở chuyên môn của Quảng Trị ngày 14-7-1948 (trừ khoản thách về phát triển phong trào tiểu học).

Các địa phương trong tỉnh cũng đã đề ra những nội dung thi đua khá cụ thể tùy theo tình hình của của địa phương mình nhằm đẩy mạnh phong trào kháng chiến. Huyện Quảng Trạch thi đua phá hoại đường quốc lộ; chỉnh đốn dân quân thôn. Huyện Bố Trạch thi đua cướp vũ khí địch và phá đường giao thông, đường điện thoại liên lạc của địch dọc đường 1. Huyện Tuyên Hóa thi đua phá hoại đường tỉnh lộ 1 đoạn từ Tiên Lương đi Minh Cầm; sửa chữa đoạn đường từ Đồng Lào đi Chợ Gát, làm cầu qua khe, hói; mua công phiếu kháng chiến (xã Thanh Hóa trong ngày phát động đã mua được 20.000đ công phiếu kháng chiến). Huyện Quảng Ninh thi đua mua công phiếu kháng chiến. Ngay trong tháng đầu phát động nhân dân Quảng Ninh đã mua được 240.000đ. Huyện Lệ Thủy thi đua thu thuế (trong tháng 7 xã Lê Khiếu đã đóng hơn 10.000đ tiền thuế) và thi đua  bổ sung Hội đồng nhân dân xã (trong tháng 8, các xã Lê Khiếu, Duy Tân đã bổ sung xong Hội đồng nhân dân xã).

Phong trào thi đua yêu nước hưởng ứng Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Hồ Chủ tịch được các tầng lớp nhân dân Quảng Bình nhiệt liệt hưởng ứng và nhanh chóng phát triển sâu rộng không những ở vùng tự do mà còn thấm sâu vào lòng nhân dân ở vùng địch tạm chiếm tạo nên một động lực tinh thần mới thúc đẩy mọi người hăng hái tham gia kháng chiến trên tất cả mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

Đánh giá kết quả hơn một năm kháng chiến, Hội nghị Ủy ban kháng chiến hành chánh Liên khu IV từ ngày 26-2 đến 7-3-1949 đã tuyên dương thành tích của các tỉnh, đơn vị lực lượng vũ trang trong toàn Liên khu, trong đó đã nêu gương các đơn vị, địa phương Quảng Bình như sau: "Ủy ban kháng chiến hành chính Quảng Bình làm việc có quy củ, báo cáo đúng kỳ, hợp thực và sát thực".

Huyện Bố Trạch "Đã chiến đấu anh dũng và đã gây thiệt hại nhiều nhất cho địch, mặc dầu trước lúc tác chiến tình hình chung của Bố Trạch so với các huyện khác còn thấp kém hơn. Dân quân du kích cũng như chính quyền và các đoàn thể nhân dân vững nhất trong tỉnh. Mặc dầu toàn huyện ở trong vùng tạm bị chiếm phong trào diệt tề vừa rồi thu được nhiều kết quả hơn cả.

Thôn Hoàn Lão địch đóng nhiều vị trí trong thôn mà toàn dân giữ vững tinh thần kháng chiến, triệt để giữ bí mật, mặc dầu bị tra tấn dã man nhưng vẫn gan dạ chịu đựng. Tất cả dân chúng nhất thiết không hợp tác với Pháp, chứng cớ là trường Pháp mở ra phải đóng cửa vì không có học sinh. Dân chúng lại nêu cao tinh thần tranh đấu và đã làm cho Pháp nao núng và nhượng bộ nhiều lần. Dân quân du kích đã biết dùng vũ khí thô sơ phương tiện đơn giản giết được 100 Pháp, lật đổ 8 xe các loại và thu được 3 khẩu súng trường".

Thôn Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch) "Khi mới xẩy ra tác chiến đồng bào hy sinh đánh đắm các ghe của mình để ngăn sông cản địch tiến ra các thôn lân cận. Đã tổ chức một tiểu đoàn dân quân có một trung đội phụ nữ đánh lui được nhiều trận, có những trận địch dùng 2,3 trăm quân cơ giới và phi cơ yểm hộ. Cảnh Dương là một làng chiến đấu kiểu mẫu".

Trong đợt vận động thi đua ái quốc 6 tháng cuối năm 1948 tỉnh Quảng Bình đã xuất hiện nhiều đơn vị tiêu biểu, lập nhiều thành tích xuất sắc ở tất cả các mặt. Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu biểu dương: "Tỉnh Quảng Bình trong phong trào thi đua phá tề trừ gian thu được nhiều kết quả. Hiện nay nhiều nơi giặc Pháp không thể lập lại được hội tề". Xã Sào Nam, huyện Lệ Thủy "mặc dù ở miền duyên hải và dựa thế cô lập, chính quyền vẫn đứng vững. Đã mang lại nhiều thành tích về quân sự và văn hóa. Ngân sách được đầy đủ". Xã Lê Khiếu huyện Lệ Thủy "ở giữa các vị trí giặc, đồng bào vẫn thi đua nạp xong các thứ thuế năm 1948". Xã Văn Hóa (khu vực Lệ Sơn) huyện Tuyên Hóa "tuy ở cách địch một cây số, mỗi lần chúng đến, đồng bào triệt để vườn không nhà trống, giặc rút đồng bào bình tĩnh về thi đua tăng gia sản xuất, hiện nay không có chỗ nào đất bỏ hoang".

Đoàn thanh niên cứu quốc Quảng Bình "đã thi đua gây cơ sở tại các vùng địch tạm chiếm, ở mỗi xã lập được ít nhất một tổ bí mật, ở một vài xã đã phát triển ngay cả trong hương vệ, có công tác thiết thực giết giặc".

Ông Trần Mạnh Tiễn, Trưởng ty Công chánh Quảng Bình đã "lãnh đạo phong trào thi đua trong sở rất sôi nổi, toàn thể nhân viên đã đem mọi khả năng để phục vụ nhân dân. Nhờ thế Ty Công chánh vượt được chương trình 6 tháng thi đua"...

Ôn lại phong trào thi đua yêu nước của Quảng Bình hưởng ứng lời kêu gọi Thi đua ái quốc của Hồ Chủ tịch năm 1948, chúng ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu:

-Trước hết đó là sự chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể kịp thời, nhạy bén và sâu sát nên đã được mọi tầng lớp nhân dân đồng tình hưởng ứng.

-Thi đua phải xuất phát từ tình hình nhiệm vụ và thực tiễn của địa phương, đơn vị, có nội dung và đối tượng thi đua cụ thể.

-Kịp thời động viên, nêu gương những điển hình tiên tiến từ đó đẩy mạnh phong trào ra diện rộng.

Chính  nhờ vậy, phong trào thi đua hưởng ứng Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Hồ Chủ tịch năm 1948 đã trở thành một động lực thúc đẩy cuộc kháng chiến của quân và dân Quảng Bình bước sang một giai đoạn mới, cùng cả nước tiến lên đánh bại thực dân Pháp xâm lược.

Sưu tầm : Quyết Thắng