Toàn cảnh đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải năm 1964

Tài liệu Phông Ủy ban hành chính khu vực Vĩnh Linh thể hiện rõ những thắng lợi trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, phản ánh không khí thi đua sôi nổi và kết quả đạt được ở các cấp, các ngành của khu vực Vĩnh Linh trong việc thực hiện các phong trào khôi phục và phát triển kinh tế, cụ thể qua từng giai đoạn:

         Năm 1955-1958, đây là giai đoạn Vĩnh Linh bắt đầu ổn định tổ chức, thành lập các ban ngành, chuyên môn phục vụ tích cực có hiệu quả cho Ủy ban khu vực Vĩnh Linh; Lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ mục tiêu lớn của thời kỳ này như: cải cách ruộng đất, chống âm mưu phá hoại của đế quốc Mỹ, chống cưỡng ép di cư, phục hồi kinh tế sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.  

Trong thời gian này, Ủy ban hành chính khu vực Vĩnh Linh đã ban hành nhiều thông cáo trong việc tổ chức lại bộ máy chính quyền và báo cáo những kết quả bước đầu đạt được.

Thông cáo số 4748 TC/CB về việc kiện toàn Ủy ban cải cách ruộng đất và quy định quyền hạn, lề lối làm việc của Ủy ban.

Thông cáo số 157 ngày 21/01/1957 của UBHC khu vực Vĩnh Linh về thành lập Ủy ban cải cách ruộng đất khu vực Vĩnh Linh.

Báo cáo số 1210 CT/CB của UBHC khu vực Vĩnh Linh

 về tình hình tổ chức cán bộ 6 tháng đầu năm 1958

Giai đoạn 1958-1960: Từ thực tiễn của Vĩnh Linh, ngày 16/12/1958, Hội nghị Ban chấp hành Đảng uỷ khu vực đã khẳng định: Vĩnh Linh tiến hành cải tạo nông nghiệp, thủ công nghiệp và những người buôn bán nhỏ đi theo Chủ nghĩa xã hội với mức độ nhanh hơn, mạnh hơn để đến năm 1960 hoàn thành cải tạo 3 thành phần trên, làm cho thành phần kinh tế quốc doanh phát triển mạnh mẽ, nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, biến Vĩnh Linh - một vùng nghèo khó thành một vùng giàu có, thể hiện sự tốt đẹp của chế độ XHCN ở Miền Bắc, tạo điều kiện cho việc phát triển quan hệ Bắc - Nam, góp phần tích cực vào sự nghiệp thống nhất Tổ quốc".

Bản dự thảo về kiện toàn tổ chức, cải tiến lề lối làm việc của UBHC khu vực Vĩnh Linh.

Giai đoạn 1961-1965: Vĩnh Linh thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất "Khu vực Vĩnh Linh lấy phát triển nông nghiệp một cách toàn diện, mạnh mẽ, vững chắc làm trọng tâm nhằm giải quyết vấn đề lương thực: phải đủ tự túc hoàn toàn, và khoai sắn phải có thừa để bán, đồng thời ra sức phát triển cây công nghiệp…Trên cơ sở đó nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân lao động lên một bước vững chắc.".

Báo cáo số 1264/TCCB ngày 20/11/1961 về tình hình tổ chức bộ máy và biên chế của Vĩnh Linh

Báo cáo số 73 ngày 26/3/1965 về tình hình tổ, đội lao động xã hội chủ nghĩa năm 1965.

       Giai đoạn 1965- 1973:  Vĩnh Linh cùng miền Bắc XHCN đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Sau thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế, quan hệ sản xuất XHCN ở Vĩnh Linh từng bước được củng cố và hoàn thiện. Tình hình kinh tế xã hội ngày càng ổn định, sản xuất phát triển mạnh, đời sống nhân dân được cải thiện và nâng cao. Vĩnh Linh trở thành hậu phương vững chắc và tin cậy, là nơi trực tiếp chi viện sức người, sức của cho cách mạng miền Nam giành chiến thắng.

        Ngày 01/01/1967, Bác Hồ đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Khu vực “Vĩnh Linh Anh hùng” vì đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua chống Mỹ cứu nước; ngày 6/11/1978 lực lượng vũ trang Vĩnh Linh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Vĩnh Linh được cả nước tin yêu, bạn bè quốc tế mến phục ngợi khen: “Tiền đồn miền Bắc XHCN”, “Mảnh đất kim cương”, “Tuyến lửa anh hùng”, “Vĩnh Linh lũy thép”,

Báo cáo số 169/TCCQ của UBHC khu vực Vĩnh Linh

về tổng kết công tác xây dựng chính quyền địa phương năm 1969

        Giai đoạn từ 1973 đến 1976: Tập trung khôi phục và phát triển kinh tế, đẩy mạnh sản xuất, tổ chức đời sống, bảo đảm quốc phòng an ninh.Tiếp tục chỉ đạo tiến công vào khoa học kỹ thuật, cải tiến nông cụ, cải tiến quản lý HTX, thâm canh tăng năng suất, kiến thiết đồng ruộng; bờ vùng bờ thửa, kiên quyết không để một tấc đất bỏ hoang.

Ngày 20/8/1975 Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 167/CP về công tác chỉ đạo và quản lý hai tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên Huế. Giới tuyến quân sự tạm thời đã bị xóa bỏ Vĩnh Linh được nối liền với Quảng Trị thân yêu tuy vậy Vĩnh Linh vẫn tồn tại là một đặc khu, một đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương cho đến năm 1976.

Gần 21 năm (1954-1975) trực tiếp đối mặt với kẻ thù, dưới ngọn cờ tiên phong của Đảng, với truyền thống bất khuất của một dân tộc anh hùng, Vĩnh Linh đã vượt qua mọi gian khổ, hiểm nguy tiến lên giành thắng lợi to lớn trong chiến đấu, sản xuất và chi viện hết lòng cho tiền tuyến lớn miền Nam. Vĩnh Linh vinh dự nhận nhiều phần thưởng cao quý của Trung ương Đảng, Chính phủ, Bác Hồ.

Phông Lưu trữ UBHC Khu vực Vĩnh Linh (1955-1976) là nguồn tài liệu vô giá, phản ánh mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, an ninh - quốc phòng tại địa phương trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt. Tài liệu này có ý nghĩa lịch sử, chính trị, khoa học vô cùng to lớn, và giá trị thực tiễn sâu sắc cho công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống và phát triển tương lai. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, việc tăng cường đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, giới thiệu và công bố rộng rãi giá trị của tài liệu lưu trữ là hết sức cần thiết để phát huy di sản lịch sử dân tộc. Mặc dù trải qua nhiều đợt sáp nhập, chia tách nhưng tài liệu Phông Lưu trữ UBHC khu vực Vĩnh Linh vẫn được bảo quản an toàn và với mức độ tương đối đầy đủ. Giá trị to lớn của chúng nằm ở việc phản ánh một cách chân thực và sinh động cả công cuộc đấu tranh anh dũng, quật cường  và công cuộc lao động sản xuất, xây dựng chủ nghĩa xã hội của Đảng bộ, chính quyền, các lực lượng vũ trang, và nhân dân khu vực Vĩnh Linh. Phông tài liệu này là bằng chứng lịch sử quan trọng về “ý chí thống nhất” và sự kiên cường của quân dân Vĩnh Linh. Đây là Phông tài liệu lưu trữ quý hiếm, có giá trị cao, hiện nay, Trung tâm Lưu trữ lịch sử Nam Quảng Trị đã thực hiện số hóa 100% và bảo quản tốt khối tài liệu này trên Hệ thống phần mềm lưu trữ để sẵn sàng cung cấp phục vụ độc giả, các tổ chức, cá nhân nghiên cứu, khai thác sử dụng.

Phần thứ hai: Hệ thống Quyết định của Ủy ban hành chính Khu vực Vĩnh Linh, với số lượng 425 Quyết định từ năm 1957-1976, tài liệu hiện được lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ lịch sử Nam Quảng Trị.